Vier karbouwen, twee karretjes, een uitzinnige menigte

Mekepung!


Dick en Els

Jembrana is de meest westelijke provincie op het eiland Bali. Het is een van oudsher agrarisch gebied waar al heel lang een merkwaardige traditie in stand gehouden wordt die bekend staat als mekepung... een wedstrijd tussen twee boerenkarren die getrokken worden door een span karbouwen. Vanwege dit gebruik stond de streek rond Negara en Jembrana vroeger ook wel bekend als het 'Land van de Buffelraces' (sinds een paar jaar heeft de provincie Jembrana het gebruik zelfs als motto geadopteerd en staat er in de vlag en op het wapen de leus 'Spirit of Buffalo Race').


De oorsprong van de mekepung als buffelrace dateert uit de tijd dat de boeren uit de streek elkaar nog hielpen bij het binnenhalen van elkaars oogst. Daarvoor werden karren gebruikt die door een span karbouwen getrokken werden. Men reed, achter elkaar naar het oogstveld en deed, voor de lol, wie er het eerste was. Omdat de karren elkaar op de smalle landweggetjes niet konden passeren bepaalde de onderlinge afstand tussen de karren de winnaar of de verliezer.

Deze vorm van 'op een leuke manier naar je werk gaan' ontwikkelde zich in een traditie die mekepung genoemd werd. Mekepung is een Balinees woord dat 'achtervolging' betekent. Of, mischien beter nog, 'elkaar achtervolgen'.
Het gebruik werd door rijke boeren in het gebied opgepakt om met elkaar te rivaliseren. Aan het eind van de oogsttijd  organiseerden ze wedstrijden tegen elkaar waarbij ze de karren sponsorden en al hun vrienden en familie als toeschouwer uitnodigden. Er werd gegeten en gedronken en er werden ntauurlijk weddenschappen afgesloten. Deze feesten groeiden uit tot grootse evenementen waarop de boerenfamilies bovendien, als gelovige Hindu's, hun dankbaarheid konden tonen aan de godin Sri voor de rijke oogst.
Deze unieke traditie kreeg rond 1960 een nieuwe impuls toen het plan ontstond om een organisatie op te richten die tot doel had de mekepung verder te ontwikkelen en voor de toekomst veilig te stellen. Maar men kreeg onenigheid over allerlei zaken en er ontstond een scheuring. In plaats van één organisatie waren er plotseling twee. De boeren die aan de oostkant van de rivier Ijo Gading woonden (de rivier die dwars door Negara stroomt) gingen verder onder de naam Blok Kauh de boeren die aan de westkant van de rivier woonden gingen verder onder de naam Blok Kangin (kauh en kangin zijn de Balinese woorden voor oost en west). Beide verenigingen hielden hun eigen onderlinge races en organiseerden ook, allebei, eenmaal per jaar een groot evenement. In de ene vereniging werd er gestreden om de Regent Cup, de andere vereniging organiseerde de Governor Cup.
Het was mede dankzij die splitsing dat de races immens populair werden. De boerenkarren werden in de loop der jaren lichter en lichter gemaakt en - net als alles in Bali - op een uitbundige manier met allerlei houtsnijwerk versierd en beschilderd. De jockeys gingen kleurige kleding dragen en ook de karbouwen werden versierd. Het grappige aan deze ontwikkeling was dat beide groepen elkaar daarin nabootsten en dat de karretjes, de regels en de gebruiken twintig jaar na de scheiding op beide oevers van de rivier vrijwel hetzelfde waren.
In het begin van de tachtiger jaren werd de vrede getekend. Om dat te vieren organiseerde men een wedstrijd waarin tegen elkaar gereden werd. Maar hoe hield men de teams uit elkaar?
De boeren van de oostzijde van de Ijo Gading reden met een groene vlag op hun karren en die van de westzijde met een rode.
Die wedstrijd werd zo'n succes dat men besloot op die manier verder te gaan.
Nu worden er, ieder jaar, twee grote evenementen georganiseerd. De Regent Cup in augustus en de Governor Cup in october. Aan deze wedstrijden doen meer dan zeshonderd teams mee en er komen vele duizenden toeschouwers op af.
Tussendoor is er, in de droge tijd, elke veertien dagen een wedstrijd die, om en om, in dorpen op de twee oevers gehouden worden. Op de zondagen dat er geen wedstrijden zijn wordt er geoefend... op het strand van Perancak bijvoorbeeld.

Maar daar zijn we nu niet. We staan nu op een boerenpad even ten zuidoosten van Negara en voor we zien we iets dat het midden houdt tussen een middeleeuwse kermis, een circusterrein en een Afrikaanse veemarkt. Tientallen, nee honderden buffels staan, prachtig versierd en twee aan twee, voor kleurige karretjes in op een akker te wachten. Langs een zandpad staan duizenden mensen. Er staat een bamboe jurytoren en er staan vele tientallen etenskramen waar we gebakken uien en sateh ruiken. Daartussen lopen ijs- en baksoventers. Aan het begin van het zandpad staan een paar karren klaar voor de start. Twee mannen begeleiden de combinaties naar de start en op het moment dat de vlag naar beneden gaat springen de begeleiders opzij. De jockeys  slaan met een zweep op het achterwerk van de buffels en die gaan er vervolgens vandoor. Ze lijken in niets op de kalme doodsaaie beesten die we op hun gemak door de rijstvelden zien baggeren. Deze beesten zijn gefokt en gepamperd om te draven en dat doen ze. De jockey moet zich twee kilometer lang staand op het karretje in evenwicht zien te houden terwijl hij uit alle macht met een verschrikkelijke zweep op het achterwerk van de buffels slaat. Dit zijn niet de vredelievende en bedeesde jongens die we tot nu toe op Bali hebben leren kennen.
Het publiek juich en schreeuwt en raakt, naarmate de wedstrijd vordert, steeds meer in extase.

Dick en Els
Dick en Els

In drie uur tijd zien we tweehonderd races. Tweehonderd races tussen telkens twee en soms drie karren met voor elke kar twee karbouwen. We kijken aan de start en aan de finish. We kijken ook een poosje halverwege het traject waar een lastige bocht in het zandpad ligt en waar de  buffels af en toe het veld kiezen en de karretjes uit de bocht vliegen.

Dick en Els

Is het leuk?
Ja. Het is geweldig! De mekepung is namelijk een heerlijke Balinese traditie. De prachtige versieringen, de gezellige familiesfeer en de mix tussen kermis en sport maken dat het enig is in zijn soort. En het leukste is dat het, ondanks dat het daarvoor alles heeft, nog steeds geen toeristisch evenement is. 
We kunnen onze ogen niet geloven hoeveel duizenden mensen hier vandaag op een lokale wedstrijd zijn zonder dat daar, behalve wij, geen enkele toerist rond loopt.

Dick en Els

Is het wreed?
Ja, dat ook. De manier waarop de jockeys de buffels aftuigen en het soort zwepen dat daarvoor gebruikt wordt is schokkend. We zien buffels waarvan de konten helemaal kapotgeslagen zijn. Bovendien, zo gaat het gerucht, wrijven veel boeren de huid van hun karbouwen voor de start in met chilipoeder om het effect van de zweep te versterken.

Om even voor twaalven finisht het laatste koppel. Blok Kauh heeft vandaag gewonnen. Er wordt niet gejuicht en er worden geen prijzen uitgereikt. De mensen gaan naar huis. Sommigen met de auto. Veel met de brommer maar verreweg de meesten, inclusief de deelnemers met hun karbouwen, gaan gewoon te voet.

Dick en Els

Wereldfietsers?

dickenelsoppadIn ruim negen jaar reden Dick en Els ruim 111.000 kilometer door vijf continenten. Ze doorkruisten ruim vijftig landen en stonden met hun fietsen op  een paar van 's werelds meest afgelegen plekken. Tijdens die reis hebben ze geschreven en gefotografeerd.
Het resultaat daarvan vind je op deze website. Honderden reisverhalen en duizenden foto's; met het doel anderen te inspireren tot een omslag in het leven.
Voor degenen die niet gaan fietsen maar liever thuis blijven staan er bijna honderd wereldrecepten.

Inmiddels zijn Dick en Els gestopt met fietsen en wonen ze in Den Haag. De fietsen staan in de schuur en hun tent is ingepakt. Els werkt "in de zorg". Dick is grafisch vormgever en bouwt websites.
2fietsenoppad224